गुणवत्तापूर्ण व रोगमुक्त बियाणे
प्रादेशिक हवामानानुसार निर्यात, प्रक्रिया, औषधे व सौदर्यंप्रसाधने इ. दृष्टीकोनातून आवश्यक वाणांची अनुप्लब्धता
अयोग्य लागवड पद्धती
निसर्गाच्या लहरीपणामुळे व नैसर्गिक आपत्तीमुळे होणारे नुकसान
हळद पिकास योग्य निचरा होणारी जमीन आवश्यक आहे, बदलते हवामान त्यामुळे होणारी गारपीट, अवर्षण स्थिती, अती पाऊस, कीड रोगांचा प्रादर्भाव इ. नैसर्गिक आपत्तीमुळे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होते. या सर्व बाबींचा विचार करुन हळद पिकास या सर्व घटकांपासून संरक्षण देण्यासाठी प्र भावी उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.
कंदमाशी, करपा व कंदकूज या कीड व रोगाचा वाढता प्रादर्भाव
सिंचन व्यवस्थापन
पाण्याच्या कमी उपलब्धतेमुळे तसेच उपलब्ध पाण्याच्या अकार्यक्षम वापरामुळे उत्पादनावर विपरित परिणाम होतो. हळद पिकाच्या गरजेनुसार, पिकाच्या वाढीच्या अवस्थेनुसार पाण्याचे व्यवस्थापन करणे अत्यंत आवश्यक आहे. कंदाची वाढ योग्य प्रकारे होण्याकरिता जमिनीतील पाण्याचे प्रमाण योग्य असणे अत्यंत आवश्यक आहे अन्यथा कंदकुज या रोगाचा प्रादर्भाव वाढू शकतो या बाबींचा विचार करता तुषार सिंचन किंवा पाटपाण्याचा वापर न करता ठिबक सिंचन, उपपृष्ठ भाग सिंचन पद्धतीने पाणी देणे आवश्यक आहे.
यांत्रिकीकरणाचा अभाव
काढणी पश्चात अपुऱ्या प्रक्रिया व साठवणूक सुविधा
विपणन
हळद निर्यातीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर येणारी प्रमुख अडचण म्हणजे हळदीतील जड धातू आणि रासायनिक कीटकनाशक व बुरशीनाशकांचे अंश, ते कमी करण्यासाठी शेतकऱ्यांमध्ये जागरुकता निर्माण करणे गरजेचे आहे. हळद विपणन हे आज देखील बाल्यावस्थेत आहे. विपणनामध्ये मध्यस्थांचा सहभाग मोठ्या प्रमाणावर असून त्यामुळे हळद उत्पादकांचे मोठ्या प्रमाणावर शोषण होत आहे. हळदीचा समावेश जीवनावश्यक वस्तुंमध्ये नसल्याने शासनामार्फत हळदीची किमान आधारभूत किं मत ठरवली जात नाही. एकू णच हळदीची किं मत ही तिच्या मागणी व पुरवठ्याच्या आधारे ठरवली जाते.
सद्यस्थितीत हळदीचे विपणन हे मध्यस्थांनी काबीज के ले असून हळद उत्पादक शेतकरी किंवा शेतकरी उत्पादक कं पनी अद्यापही हळद विपणनात उतरलेले नाहीत, परिणामी प्रत्यक्ष ग्राहक देत असलेल्या किं मतीमध्ये उत्पादकांचा हिस्सा हा खूपच कमी आहे. हळदीचे राज्यातील, देशातील व देशाबाहेरील बाजार हा मोठा आहे. देशाबाहेरील बाजारपेठांसाठी सर्वात मोठा पुरवठादार म्हणून भारताचे स्वामित्व अद्यापही अबाधित आहे.
हळदीच्या उपयुक्ततेनुसार औषधे, सौंदर्य प्रसाधने, धार्मिक व सामाजिक कार्यक्रमात व खाद्य उद्योगात हळदीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत असल्याने या विविध उद्योगांमध्ये हळदीस वाव आहे. इलेक्ट्रॉनिक ट्रेडींगमध्ये नॅशनल कमॉडिटी एक्सचेंजवर हळदीचाही व्यापार होतो. हा व्यापार शेतकरी उत्पादक कं पनी करु शकते. तथापि अद्यापही हळद उत्पादक शेतकरी व कंपनी या बाजारात उतरले नाहीत यामुळे हळद उत्पादकांच्या मार्केटींग संदर्भात क्षमता बांधणी करणे गरजेचे आहे.
हळदीवरील ५ टक्के वस्तू व सेवा कर आकारणी
वित्तीय प्रोत्साहन व सुट
हळद पिकाचे बियाणे, लागवड, प्रक्रिया यासाठी मोठ्याप्रमाणावर वित्त पुरवठ्याची आवश्यकता असते. त्यासाठी शेतकऱ्यांना वित्तीय संस्थांमार्फत वेळेवर व नियमित वित्त पुरवठा होणे गरजेचे आहे. तसेच किसान क्रेडीट कार्डव कर्ज रक्कम सुलभतेने उपलब्ध व्हावी. बिनव्याजी भांडवल तसेच पतहमी मिळणे गरजेचे आहे. त्याचबरोबर, केंद्र व राज्य शासनाच्या मसाला पिकांसाठी उपलब्ध असलेल्या वेगवेगळ्या योजनांची सांगड घालून उत्पादकांना प्रोत्साहन देणे गरजेचे आहे.
प्रशिक्षण व उत्पादकांचा विकास
केंद्र शासन व राज्यातील कृषी विद्यापीठे , राष्ट्रीय पातळीवरील पीक संशोधन संस्था, हळद उद्योजक, खाजगी हळद संशोधन संस्था इ. हळद पिकाशी संबंधित क्षेत्रामध्ये स्वतंत्रपणे कार्यरत आहेत. या संसथांनी एकत्रितपणे हळद विकासासाठी काम करणे आवश्यक आहे. या संस्थांच्या माध्यमातून हळद पिकातील अद्यावत तंत्रज्ञान, यांत्रिकीकरण इ. बाबत हळद उत्पादक शेतकऱ्यांमध्ये जाणीव जागृती निर्माण करणे. त्याकरिता प्रशिक्षण कार्यक्रम, शेतीशाळा, पीक प्रात्यक्षिकांचे आयोजन करणे, अद्यावत तंत्रज्ञान प्राप्त करणे, बाजार साखळी विकसित करणे यासाठी राज्यात, देशात व देशाबाहेर अभ्यास दौऱ्यांचे आयोजन करुन त्यांची क्षमता बांधणी करणे आवश्यक आहे.
